De site die bekendstaat als “Gouden Eilanden” ("Îles d'Or" in het Frans) is een groene zone gelegen aan de Goudeneilandenlaan in Sint‑Lambrechts‑Woluwe. Met een oppervlakte van ongeveer 8.000 m² strekt de site zich uit binnen het bouwblok in de richting van de Vervloesemstraat in het westen en tot aan de Roodebeeksteenweg in het noorden. Ze bestaat uit vijf kadastrale percelen, waarvan één gedeeltelijk bebouwd, die allemaal eigendom zijn van de gemeente.

Keuze van de site

Deze site maakt deel uit van de locaties die door de gemeente werden voorgesteld voor het ArchiSols‑project. De Gouden Eilanden is voor ons onderzoek om drie redenen bijzonder interessant:

• De site zal in de nabije toekomst worden heringericht als openbaar park.
  • Dit biedt de mogelijkheid om de bodemgeschiedenis en dus de bodemkwaliteit mee te nemen in beslissingen over functietoewijzing, inrichting, inplanting en toegankelijkheid. Het doel is om “de juiste bodem voor het juiste gebruik” toe te wijzen.

• Het grootste deel van de oppervlakte is geklasseerd als erfgoedsite (“Semi‑natuurlijke site in de omgeving van de voormalige boerderij Hof ter Cauwerschueren en van de bedding van de Roodebeek”).
  • Deze classificatie maakt het mogelijk om overleg op te starten met de Directie Cultureel Erfgoed van urban.brussels, met name over het erfgoedkarakter van de bodem als getuige van vroegere menselijke activiteiten.

• Volgens oude kaarten en luchtfoto’s die online beschikbaar (BruGIS), lijkt de site gespaard te zijn gebleven van verstedelijking.
  • Methodologisch is dit bijzonder interessant, aangezien dit het omgekeerde is van de gebruikelijke verontreinigingsvermoedens die voor de meeste van onze andere studiesites gelden. Hier gaat het erom na te gaan hoe historische analyse kan bijdragen tot het identificeren van potentieel gezonde bodems, geschikt voor functies die gevoelig zijn voor bodemkwaliteit (kinderopvang, biodiversiteit, enz.).
  • Daarnaast laat deze site toe om de methodologie van de Index voor Bodemkwaliteits in Brussel (IBKB) – een recent door Leefmilieu Brussel ontwikkeld evaluatie‑instrument – te testen in het licht van de doelstellingen van ArchiSols, met name de maximale benutting van historische gegevens.

Hoe meer te weten komen over het verleden van deze site?

Zoals hierboven aangegeven, vormen luchtfoto’s en oude kaarten een bijzonder waardevolle informatiebron voor niet‑bebouwde sites. Administratieve archieven verwijzen immers voornamelijk naar economische activiteiten op bebouwde percelen (vergunningen, enz.).

De kadastrale archieven documenteren daarentegen systematisch de evolutie van eigendommen en zijn daardoor nuttig om veranderingen in het grondgebruik buiten het bebouwde gebied te analyseren.

Voor braakliggende terreinen die mogelijk informele of illegale – vaak niet‑gedocumenteerde – activiteiten hebben gekend, kan ook mondelinge geschiedenis een interessante bron zijn. Hoewel de getuigenissen die door historici werden verzameld tijdens onze campagne in Sint‑Lambrechts‑Woluwe (hierover spraken we hier) weinig concrete informatie over de site Gouden Eilanden opleverden, bleek een schriftelijke getuigenis over het wijkverleden door de eigenaar van de voormalige hoeve Hof ter Cauwerschueren, opgenomen in het boek “Judas, côté jardin”, op meerdere vlakken verhelderend (onder meer wat betreft het gebruik van herbiciden en tuinverbrandingen).

Ook terreinbezoeken kunnen belangrijke aanwijzingen opleveren over het verleden van de bodem. Een deel van de co‑onderzoekers van ArchiSols bezocht de site op 26 februari 2026, vergezeld door een natuur‑gidsende burger en een student‑natuurkenner die de site goed kennen. Tijdens dit bezoek konden we onder meer vaststellen:

• Het natte en moeilijk toegankelijke karakter van het centrale deel van de site, dat een opmerkelijke biodiversiteit herbergt;
• De aanwezigheid van illegale stortplaatsen (vooral in de talud langs de Roodebeek achter de parking en nabij de individuele tuinen in het noorden), bestaande uit gemengd afval maar ook groenafval;
• De recente herinrichting en zichtbaar publiek onderhoud van het meest westelijke perceel, dat vroeger lange tijd werd gebruikt als open opslagplaats voor diverse materialen (metalen, meubels, enz.).

VERVOLG VAN HET ONDERZOEK

In het kader van deze site‑studie kan de historische voorstudie voorafgaand aan de IBKB‑bodemonderzoek nu als afgerond worden beschouwd. De hieruit voortvloeiende historische zoneringskaart wordt hieronder voorgesteld.

De identificatie van "homogene" bodemzones vormt de eerste stap van de IBKB‑studie. De volgende stappen zijn (meer info hier) :

1. Monsterneming van de bodem en overzicht van de waarnemingen op het terrein;
2. Metingen op het terrein en laboratoriumanalyses van de stalen;
3. De nodige berekeningen om de IBKB te bepalen.
4. Analyse van de potentiële ecosysteemdiensten op de site.

Dit werk zal de bodemexpert in staat stellen om de kwalitatieve toestand van de bodems van de site te bepalen en daaruit de mogelijke ecosysteemdiensten, evenals de eventuele bedreigingen en schade, af te leiden.