Gemeentearchieven als spil in de problematiek van bodemkwaliteit

Op woensdag 12 november 2025 kwamen een vijftigtal personen samen met het ArchiSols-team in de prachtige Militiezaal van het Brusselse Stadhuis voor een studiedag rond gemeentelijke archieven en hun valorisatie in een milieuperspectief.

Het publiek bestond uit archivarissen en historici (zowel professionals als amateurs), verantwoordelijken voor milieu- en stedenbouwdossiers, evenals experts in bodemverontreiniging. De meesten waren afkomstig uit de openbare sector (gemeentelijk, gewestelijk en federaal niveau) en de academische wereld.

De studiedag had tot doel het milieupotentieel van gemeentelijke archieven in perspectief te plaatsen en, in een disseminatiebenadering, het belang te benadrukken van een efficiënte inzet ervan voor een betere analyse van de ecosysteemfuncties van bodems.

Deze ambitie werd ruimschoots bereikt: we hadden het geluk om tal van gepassioneerde en boeiende sprekers te horen en met het publiek in interactie te gaan tijdens verschillende vraag-en-antwoordsessies.

• K. Lalieux, gemeenteraadslid afgevaardigd door de burgemeester van de Stad Brussel, en M.-C. Bex, directeur van Innoviris, hebben ons de eer bewezen om de dag in te leiden.
• Onze bodemverontreinigingsexperts (J. Duchatelet en O. Ska) presenteerden hun documentatiepraktijken voor het opstellen van de historische analyse van een site.
• Vertegenwoordigers van verschillende gemeentelijke archiefdiensten schetsten hun situatie en verkenden diverse thema’s:
  • V. Jedwab (Stad Brussel): Toegankelijkheid, belang en aandachtspunten van drie relevante archieffondsen (patentregisters, politierapporten en milieuvergunningen);
  • G. Thiery (Anderlecht): Kwantificering van relevante archieven, toegankelijkheidskwesties en casestudy;
  • Beschikbare archieffondsen, innovatieve interne archiverings- en cartografiesystemen;
  • S. Ferooz (Sint-Lambrechts-Woluwe): Omvang van de fondsen, casestudy en belang van online beschikbare inventarissen.
• Onze medeonderzoekers van het Rijksarchief te Brussel presenteerden enkele ArchiSols-resultaten, waaronder de geschiedenis van de Belgische “milieuwetgeving” (A. Péters) en veelzeggende casestudy’s in Ukkel (M. Tielemans).
• D. Fiankan besprak een historische studie die hij uitvoerde (tijdens zijn functie als milieuverantwoordelijke bij de gemeente Anderlecht) in het kader van de aanleg van een moestuin op het Albert I-plein, een site met een verleden van vervuilende activiteiten.
• De gewestelijke verantwoordelijken voor milieubeleid (F.-X. Heynen voor het SPW en S. El Fadili voor Leefmilieu Brussel) lichtten de methodologieën toe voor het opstellen van bodeminventarissen.
• F. Antoine, diensthoofd bij het Rijksarchief in Brussel, presenteerde de conclusies.

De dag werd afgesloten in een gezellige sfeer met een drankje in de Ogivalezaal van het Stadhuis.

Daarnaast hadden we het genoegen een journalist van RTBF te verwelkomen, die enkele sprekers interviewde. Het verslag, getiteld “Archisols : mieux connaître le passé des sols bruxellois pour envisager leur avenir”, werd gepubliceerd als artikel en uitgezonden op de radio. Ze zijn beschikbaar via de volgende links:

Ter informatie: het programma en de uitnodiging van de studiedag zijn hieronder opgenomen en beschikbaar om te downloaden.